Emotionele veerkracht helpt je omgaan met stress, tegenslagen en veranderingen zonder eraan onderdoor te gaan. Het betekent niet dat je nooit geraakt wordt door moeilijke situaties, maar wel dat je kunt terugveren, leren en groeien. In mindfulness en ACT (Acceptance and Commitment Therapy) staat veerkracht centraal: hoe blijf je in contact met jezelf te midden van alles wat op je afkomt?
Inhoud
Een onverwachte les in emotionele veerkracht
Je zit in je favoriete café, genietend van een kop koffie, als plotseling je telefoon trilt. Een bericht van je partner: “We moeten praten.” Je hartslag versnelt. Een uur later zit je tegenover hen, en ze vertellen je dat ze niet meer verder willen. De woorden galmen na in je hoofd. Je adem stokt, en even lijkt de grond onder je voeten te verdwijnen. Je had dit niet zien aankomen. Hoe ga je hiermee om? Hoe verwerk je deze klap zonder jezelf kwijt te raken?
Dit is het moment waarop je emotionele veerkracht op de proef wordt gesteld. Laat je je meeslepen door verdriet en onzekerheid, of zet je stap voor stap je eerste voet terug op vaste grond?
Waarom emotionele veerkracht belangrijk is
Mensen met een hoge mate van emotionele veerkracht kunnen de stress die het dagelijks leven met zich meebrengt effectiever en kalmer hanteren. Ze kunnen ook beter omgaan met crises en zich sneller aanpassen aan veranderende omstandigheden. Gelukkig is emotionele veerkracht een eigenschap die je kunt ontwikkelen. Sterker nog, het is een vaardigheid die de moeite waard is om te trainen, omdat het je leven en je ervaring van stress aanzienlijk kan veranderen.
Hoe train je emotionele veerkracht?
Onderzoekers Steven Southwick en Dennis Charney hebben jarenlang bestudeerd wat veerkrachtige mensen onderscheidt van anderen. In hun boek Resilience: The Science of Mastering Life’s Greatest Challenges ontdekten ze dat de meest veerkrachtige mensen niet alleen optimistisch zijn, maar ook een balans vinden tussen een positieve kijk en realisme. Zoals zij beschrijven: “Realistisch optimisme betekent dat je negatieve informatie niet negeert, maar er niet in blijft hangen.” Dit sluit aan bij de principes van mindfulness en ACT: niet vechten tegen wat er is, maar er bewust mee omgaan en je aandacht richten op wat je wél kunt doen.
Daarnaast wordt emotionele veerkracht vaak beschreven in vijf pijlers: Zelfbewustzijn, Mindfulness, Zelfzorg, Positieve Relaties en Doelgerichtheid. Wanneer je deze pijlers versterkt, helpt dat om beter met stress om te gaan en sneller uit negatieve spiraal te komen.
7 tips om emotionele veerkracht te versterken
Hier zijn zeven krachtige tips om je emotionele veerkracht te versterken:
1. Cultiveer Acceptatie
“Pijn is onvermijdelijk, lijden is optioneel.” – Boeddhistische wijsheid
We hebben vaak de neiging om negatieve emoties weg te duwen of te bestrijden. Maar in ACT leren we dat acceptatie juist een sleutel is tot veerkracht. Door emoties te erkennen en ruimte te geven zonder erdoor opgeslokt te worden, creëer je meer flexibiliteit in hoe je ermee omgaat. Probeer eens: wanneer je iets moeilijks ervaart, zeg tegen jezelf: “Dit is wat ik nu voel, en dat is oké.”
2. Verbind je met je waarden (Doelgerichtheid)
Wat is echt belangrijk voor je? Wanneer je leeft volgens je diepere waarden, word je minder uit balans gebracht door tegenslagen. In ACT gebruiken we waarden als een kompas: ook als de weg hobbelig is, kun je blijven bewegen in de richting die voor jou klopt. Neem een moment om na te denken: wat zijn drie kernwaarden die jou helpen om staande te blijven?
3. Train je aandacht met mindfulness
Mindfulness helpt je om je aandacht te richten op het huidige moment, in plaats van te verdwalen in zorgen of frustraties. Een eenvoudige oefening:
- Ga rechtop zitten en breng je aandacht naar je lichaam. Voel je handen, je voeten, je armen en benen.
- Beweeg ze rustig en voel hoe je spieren werken.
- Strek je uit en voel hoe je spieren zich oprekken.
- Plaats je voeten stevig op de grond en voel hoe de vloer je draagt.
Deze korte oefening helpt je om even uit de maalstroom van gedachten te stappen en terug te keren naar het hier en nu.
4. Ontwikkel een flexibele mindset (Zelfbewustzijn)
In plaats van te denken in termen van falen of succes, kun je situaties zien als leermomenten. Mindfulness en ACT moedigen een groeimindset aan: het idee dat elke ervaring – zelfs de moeilijkste – je iets kan leren. Zelfbewustzijn helpt je hierbij: wanneer je je bewust bent van je emoties, gedachten en gedragingen, kun je bewuste keuzes maken. Vraag jezelf af: “Wat kan ik hieruit meenemen?”
5. Versterk je sociale steun (Positieve Relaties)
Mensen met sterke sociale relaties zijn veerkrachtiger. Dat betekent niet dat je een groot netwerk nodig hebt, maar wel dat je bewuste connecties aangaat. Zoek mensen op die je steunen en durf je kwetsbaar op te stellen. Een mindful gesprek voeren, zonder meteen oplossingen aan te dragen, kan al veel betekenen. Dit sluit aan bij onderzoek van Southwick en Charney, die ontdekten dat sociale steun een cruciale factor is in het opbouwen van veerkracht.
6. Beweeg en zorg voor je lichaam (Zelfzorg)
Emotionele veerkracht begint ook in je lichaam. Regelmatige beweging, gezonde voeding en voldoende slaap helpen je om stress beter te reguleren. ACT en mindfulness moedigen lichaamsbewustzijn aan: voel hoe spanning zich in je lichaam opbouwt en experimenteer met bewegingen of ademhalingstechnieken om spanning los te laten. Zoals onderzoek in Resilience: The Science of Mastering Life’s Greatest Challenges aantoont, helpt fysieke fitheid bij het verminderen van angst en stress, doordat het lichaam went aan de fysiologische reacties die met stress gepaard gaan.
7. Oefen zelfcompassie
Hoe praat je tegen jezelf als iets tegenzit? Veel mensen zijn harder voor zichzelf dan voor een vriend in dezelfde situatie. Mindfulness leert ons om mild te zijn voor onszelf. Vang jezelf eens op een kritisch moment. Wat zou je tegen een goede vriend zeggen in dezelfde situatie? Zeg dat nu tegen jezelf.
Emotionele veerkracht is een proces
Emotionele veerkracht betekent niet dat je altijd kalm en sterk moet zijn. Het gaat erom dat je leert omgaan met uitdagingen en steeds opnieuw de draad oppakt. Door mindfulness en ACT toe te passen, kun je een bewuste en veerkrachtige houding ontwikkelen. Zoals Southwick en Charney benadrukken: “Ik ben meer kwetsbaar dan ik dacht, maar veel sterker dan ik ooit had verwacht.”
Veerkracht is niet nooit struikelen, maar steeds weer opstaan. Welke eerste stap zet jij vandaag?
Christiaan Neeteson
Sessie 8 is de rest van je leven
Hoi! Ik ben Jessica en volg dit najaar de 8-weekse mindfulness training bij Marjolein. Deze week deel ik mijn ervaringen over de 8e bijeenkomst en het verloop van mijn week.
Week 7: Mindfulness in je leven integreren
Hoi! Ik ben Jessica en volg dit najaar de 8-weekse mindfulness training bij Marjolein. Deze week deel ik mijn ervaringen over de zevende bijeenkomst en het verloop van mijn week.
Stop met vechten tegen pijn en ontdek hoe mindfulness je leert in het moment te leven.
Lilian, 64 jaar, woont alleen en heeft jarenlang voor de klas gestaan. Ze houdt zich bezig met creatieve activiteiten zoals het maken van tassen en sieraden en haken, en ze
Hoe kleine mindfulness-oefeningen, grote pijnverlichting brengen.
Suzan, 41 jaar woont samen met haar man en twee kinderen, werkt als financieel administratief medewerker en daarnaast volgt ze uit persoonlijke interesse een opleiding tot masseuse. Ze heeft nu
Waarom Lucienne mindfulness eerder had willen ontdekken.
Lucienne, gepensioneerd en voormalig eigenares van een kapsalon, heeft een lang gevecht gehad met haar gezondheid. Met een geschiedenis van hartproblemen, meerdere TIA’s (beroertes), en ernstige fysieke pijn, heeft ze
Week 6: Van mindfulness dip tot stiltedag
Hoi! Ik ben Jessica en volg dit najaar de 8-weekse mindfulness training bij Marjolein. Deze week deel ik mijn ervaringen over de zesde bijeenkomst, de stiltedag en het verloop van
